ตามความหมายในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ . ศ . 2525 มีใจความว่า
เครื่องเทศ น. - ของหอมฉุนและเผ็ดร้อนที่ได้มาจากต้นไม้ สำหรับใช้ทำยาไทยและปรุงอาหาร โดยมากมาจากต่างประเทศ เช่น ลูกผักชี , ยี่หร่า
สมุนไพร น. - พืชที่ใช้ทำเป็นเครื่องยา ( ซึ่งหาได้ตามพื้นเมือง ไม่ใช่เครื่องเทศ ) โดยจะเห็นได้ว่าจำแนกตามแหล่งกำเนิดเป็นสำคัญ ส่วนการจำแนกที่น่าสนใจในลักษณะการประกอบอาหาร คือ
- เครื่องเทศ มักใช้ส่วนที่เป็น เมล็ด เปลือก ดอกหรือ เกสร มาเป็นเครื่องปรุงหรือทำยำ เช่น กานพลู
- สมุนไพร มักใช้ส่วนที่เป็น หัว ส่วนใบ รากและลำต้นของพืชเช่น กระชาย
- การนำเครื่องเทศมาใช้มักอยู่ในรูปของแห้งมีการนำไปตาก , อบ หรือนำไปแปรรูป เช่น โป๊ยกั๊ก , อบเชย ส่วนสมุนไพรสามารถรับประทานได้สด ใช้เป็นผักแกล้ม ผักจิ้มน้ำพริก หรือโรยหน้าประดับอย่าง ผักชีหรือสะระแหน่ เป็นต้น แม้ในพืชต้นเดียวกันสามารถประกอบไปทั้งสมุนไพรและเครื่องเทศ เช่น รากผักชีและใบผักชีจัดเป็น สมุนไพร ส่วนลูกผักชีจัดเป็นเครื่องเทศ
สมุนไพรและเครื่องเทศ ถึงแม้จะมีถิ่นกำเนิดที่แตกต่างกันหรือมาจากต่างแดน แต่วัฒนธรรมความเป็นอยู่และภูมิปัญญาไทยที่มีความเข้าใจและรู้คุณค่าของพืชพันธุ์ที่มีอยู่ตามธรรมชาติอย่างลึกซึ้ง จึงทำให้อาหารไทยวันนี้มีความโดดเด่นและนับเป็นมรดกของคนไทยที่มีคุณค่าอย่างสูง